گروه طب سنتی

گروه طب سنتی شرکت داروسازی باریج اسانس

برای آشنائی بیشتر با مفهوم کلی و ویژگی‌های مکتب طب سنتی ایران، لازم است نخست با تعریف طب مکمل آشنا شویم.

طب مکمل (Complementary and Alternative Medicine)

از هزاران سال پیش، در روزگاران کهن و از دورانی که بشر بصورت انسان امروزی در صحنه حیات وزندگی خودنمایی داشت و برای بقای خود مبارزه می‌کرد به موازات تلاش برای تهیه غذا و پوشاک به حفظ سلامت خود نیز می اندیشید. بشر از بدو آفرینش با بیماری‌های گوناگونی روبر و بوده و برای چاره آن به مقتضای ادراک و هوش ونبوغ خود و در حد امکانات محیط زیست خود به اشیاء ، گیاهان و موادی که در دسترس داشته توسل می جسته است وبدین ترتیب اندک اندک به خواص درمانی بسیاری از مواد و گیاهان آگاهی پیدا کرده است. این اندیشه و تفکر برای تأمین سلامتی ویافتن روشهایی برای سالم زیستن و رفع ناراحتی‌های بدنی یا ناخوشی‌ها که بعدها به «علم طب» معروف شد، مسلماً در ردیف اولین جرقه‌های فکر انسان بوده و تلاش برای سالم زیستن و علم طب دارای ابعادی بسیار وسیع به درازای تاریخ خلقت انسان و پهنای هزاران تحقیق وتجسس و تجربه است.

طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، طب مکمل به مجموعه‌ای از روشهای تشخیصی و درمانی اطلاق می شود که با تفکر حاکم بر سیستم‌های بهداشتی رایج تفاوت دارد. این روشها در دو دهه ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ نسبت به پزشکی رایج نقش جایگزین را داشتند یعنی بیماران تنها یکی را می‌پذیرفتند؛ لذا به آنها طب «جایگزین» می‌گفتند. بتدریج که این روشها وپزشکی رایج در کنار هم برای درمان مورد استفاده قرار گرفتند اصطلاح طب مکمل بکار رفت. با گسترش پزشکی نوین وپیشرفت در زمینه درمان بیماری‌های حاد و عفونی در قرن حاضر، علاقه به طب مکمل بطور چشم‌گیری سرکوب شد، اما بتدریج با آشکار شدن محدودیت‌های پزشکی رایج این علاقه دوباره شدت گرفت.
با وجود اینکه سیستم‌های بهداشتی اکثر کشورهای دنیا طبق اصول پزشکی رایج یا مکتب «آلوپاتی» که مبنای آن طب غربی است، برنامه‌ریزی شده است، اما طبق بررسی‌ها، آنچه که «طب مکمل» یا «جایگزین» خوانده می شود روز بروز در بین مردم طرفداران بیشتری پیدا می‌کند.

به هر حال مردم و بیماران به علل مختلفی به سوی طب مکمل گرایش یافته‌اند. علل گرایش به طب‌های مکمل را می‌توان در مواردی نظیر کل نگری، توجه به روش زندگی، معنویت، درمان ریشه‌ای بیماری، عوارض درمان‌های رایج، هزینه و دسترسی و رابطه متقابل پزشک و بیمار جستجو کرد.

بیش از ده‌ها نوع مکتب درمانی به عنوان طب مکمل در کشورهای مختلف جهان شناخته شده و در حال انجام و بررسی هستند از جمله طب سوزنی، هامیوپاتی، آیورودا، رایحه درمانی …و از معروف‌ترین و مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به طب سنتی ایران اشاره کرد.

مکتب طب سنتی ایران مانند هر مکتب و مجموعه‌ای، دارای فلسفه و دیدگاه‌های خاص خود بوده و برای بیان آن‌ها از مجموعه‌ای از لغات و اصطلاحات بهره می‌برد که باید برای فهم کامل جزئیات آن، لغات و اصطلاحات عیناً آموخته و بکار گرفته شوند که در این صورت در هردو حیطه حفظ سلامتی و درمان بیماری‌ها می‌توان موفق عمل نمود.

طب سنتی(Traditional medicine)

در بیانیه طب سنتی سازمان جهانی بهداشت (سال ۱۹۷۸) طب سنتّی اینگونه تعریف شده است : «مجموعه تمامی علوم نظری و عملی که در تشخیص طبی یا پیشگیری و درمان بیماری‌های جسمی، ذهنی یا ناهنجاری اجتماعی به کار می‌رود و به صورت گفتاری یا نوشتاری از نسلی به نسل دیگر انتقال یافته است.»

هر مکتب طبی با نظریه و دیدگاهی خاص به موضوع خود، یعنی انسان می نگرد و جهت استفاده صحیح از هر مکتب لازم است با اصطلاحات و لغات مربوطه طبق تعریف دانشمندان همان مکتب آشنا شد و با آن زبان سخن گفت و متون مربوطه را مورد بررسی قرار داد و بلکه با آن زبان، فکر و اجتهاد کرد. بسیاری از تعاریف و اصطلاحات، ذهنی و تئوری هستند و در گام اول به علت نا هم خوانی مطالب جدید با ذهن فراگیرنده، سؤالهای مختلف برای فرد مبتدی پیش می آید ولی پس از مدتی این سؤالات پاسخ خود را می گیرد و افق و دیدگاه جدیدی فراروی دیدگان ذهن دانشجو قرار می گیرد.

مکتب طب سنتی ایران مانند هر مکتب و مجموعه ای، دارای فلسفه و دیدگاه های خاص خود بوده و برای بیان آنها از مجموعه ای از لغات و اصطلاحات تخصصی (ترمینولوژی) استفاده می نماید. به دلیل گستردگی حیطه طب بیان آن از حوصله این گزارش خارج است لذا شمای کلی آنرا در قالب این جدول بیان می کنیم

داروسازی سنتی

داروسازی سنتی ایران برگ زرینی از تاریخ داروسازی جهان است.بزرگی پزشکی و داروسازی قدیم ایران را می توان در نوشته های دانشمندان بزرگی چون زکریای رازی، ابوعلی سینا، اسماعیل جرجانی و مانند آنها دید.ولی آنچه مایه تاسف است این است که در کتاب های پزشکی و داروسازی کنونی، به آن صورت که باید و شاید، اهمیت پژوهش ها و یافته های با ارزش دانشمندان این مرزوبوم مورد توجه قرار نمی گیرد و به دلیل همین عدم توجهو بی خبری، بسیاری از یافته های پزشکی و داروسازی ایرانیان بنام دانشمندان دیگر کشورها ثبت شده است، پس این وظیفه پژوهشگران ایرانی است امروز است تا با بررسی منابع و اسناد قدیمی این غفلت ها راجبران نمایند.

اهداف پژوهشی این گروه عبارت است از

  • طب تلفیقی (integrative medicine) به عبارتی استفاده و بسط مصادیق و مفاهیم مندرج در آموزه های طب سنتی با بهره گرفتن از دانش نوین پزشکی
  • آموزش مبانی طب سنتی
  • آموزش مفهوم و محتوای طب سنتی و بررسی برخی از خصوصیات آنها
  • استخراج مفردات از نسخ طب سنتی و تطبیق اسامی قدیمی گیاهان طب سنتی با اسامی علمی گیاهان طبی امروزی
  • تجمیع روشهای درمانی سنتی و نوین در جهت استفاده از این روشها در زمینه های تحقیقاتی
  • تدوین واژه نامه طب سنتی
  • بررسی انواع مختلف اشکال دارویی بکاررفته در طب قدیم ایران و دسته بندی آنها بر اساس راه مصرف
  • تطبیق اشکال دارویی بکاررفته در طب قدیم با انواع اشکال دارویی موجود در داروسازی امروزین در جهت اصلاح علم داروسازی
  • شرح روش تهیه اشکال دارویی طب قدیمی و بیان اصول فرمولاسیونی و ساخت آنها
  • تعیین مواد موثره موجود در فرمولاسیونهای سنتی بر اساس دانش نوین
  • جمع آوری نسخ متعدد از کتب طبی قدیمی و انتخاب نسخ نمونه از میان آنها
  • بهره‌گیری از آخرین نتایج تحقیقات و پیشرفت‌های علمی در کلیه مراحل پژوهشی در جهت توسعه

اعضای هیأت علمی گروه پژوهشی

  • سید نیما شریعت پناهی- رئیس بخش تحقیقات طب سنتی (دستیار طب سنتی)
  • لیلا محمد تقی زاده-پژوهشگر (فوق لیسانس شیمی)
  • محمد مهدی احمدیان عطاری- پژوهشگر (دستیار داروسازی سنتی)
  • میثم شیرزاد- پژوهشگر (دستیار طب سنتی)
بله خیر